Le
Séamas Ó Neachtain
Fuílleach, an trian nó ceathrú a bhí fágtha
I ndiaidh chéad bhabhta an chalair;
Teagmháil
le cine eile,
Na céadta
treibh, is ríthe na hEorpa;
Baolach, ag athrú
is ag leanúint,
Sochaithe casta an-aosta.
Bhí a dtithe fada tógtha
Ar iarsmaí
cultúir eile rompu.
Ní raibh an
cogadh nua;
Ní raibh an
trádáil earra nua;
Ní raibh aon rud
nua leis na cianta,
Ach ansin bhí
gach a raibh ann nua.
Timpeall is
céad bliain tar éis an chalair,
Scrios
bolgach Dé leath díobh arís.
Arís ní
raibh leigheas ag a lianna,
Na sagairt
thraidisiúnta a bhíodh acu.
Idir sin,
an luas, agus an gunna,
Ní nach
ionadh gur athraigh siad.
Snite fud
fad i gcogaí na hEorpa,
Mar a bhí
na hEorpaigh ina gcuid féin,
Dhíol siad
sclábhaithe is rinne siad conarthaí;
Bhain siad feidhm
as treibheanna eile
Mar a baineadh
feidhm astu féin;
Roghnaigh siad na
Sasanaigh, taobh thiar den teorainn.
Feall is
díoltas, ciníochas is ár,
Tharla
tubaistí is coireanna ina gcoinne,
Daoine
aonaracha, arm is stáit;
Bród
pearsanta, fearg is náire,
Cur is
cúiteamh, tréimhsí ciúine,
Cailliúint
talún, talamh eile á ghoid.
Chun an
tsíocháin a chothú
Roimh an
Réabhlóid Mheiriceánach,
Brúitear
conarthaí eile orthu;
Rinneadh
lonnaitheoirí dleathach;
Rinne siad gach
saghas iarrachta,
Talamh nár leosan
a dhíol, fiú.
Tá a scéal féin
ag gach treibh
Agus ag grúpaí
éagsúla de gach treibh;
Staonairí ó
Chogadh seo na bhFear Bán iad,
An chuid is
mó, tar éis na gcogaí eile,
Ach chuaigh
na tSiceamága ina threo féin;
Sheas siad
leis na Sasanaigh is na Seánnaígh.
Go minic, ní
bhíodh na meonta ansin mar atá inniu.
Go minic, ní
bhíodh rialacha ach a chuid féin ag gach duine.
Rinne gach
taobh a shlad féin, de réir a chumhachta;
Go minic,
ní bhíodh cúrsaí soiléir is éasca.
Ní dhearna idirdhealú
idir cairde na Seánnaígh
Is Seiricígh
nár sheas leosan.
Sna dá
Carolaghna a bhíodh siad,
Is ann a
maraíodh iad ina mílte.
Glacadh le
conradh eile, is níor ghlacadh;
D’imigh
tread amháin siar go tír
Na
bhFrancach, is na nÓsaog.
Thosaigh
cogadh, idir treibheanna,
Tháinig
tSiceamága, is chuaigh go hÓclahóma iad go léir.
De réir a
chéile, d’imigh an talamh sa bhaile,
Faoi
easaontas is brú na n-inimirceach.
Ach bhí
deis ann dóibh a d’oiriúnaigh;
Choimeád
siad seilbh, is d’éirigh sé leo;
Bhí rath
orthu, is aibítear Shocbhadha.
Bhí
sclábhaithe gorma acu, is éad a gcomharsana.
Sheas siad
leis na Meiriceánaigh;
Níor éirigh
siad amach le Tucumsa;
Thug siad
cúnamh dóibh i gcoinne na gCríoc;
Shábháil
siad beatha Sheacsoin,
An fear a
thóg fiú níos mó dá dtalamh
Is nár
sheas leo riamh ina dhiaidh.
Fuarthas ór
ar chuid dá dtalamh;
D’éirigh
Seascon ina uachtarán.
Bhí siad
anois san fhaopach ceart.
Cearta an
stáit seachas an duine,
Seachas an
náisiúin, seachas an chúirt,
Tugadh cead
a chinn do gach coirpeach.
I ndeireadh
na dála, díbríodh iad
Ar Chosán
na nDeor, go hÓclahóma.
D’imigh
siad go luath, gan lón,
Gan
trócaire gan cian orthu.
Thit na
mílte marbh ar an turas brónach;
Tharla sé
mar gheall ar vóta amháin, in ainneoin a gcairde.
Ní raibh
gach duine sásta imeacht;
Thug scata
díobh na cnoic orthu féin.
Bhain an
t-arm feidhm as Seiricígh
Chun Seiricígh
eile a chur i ndol.
Tá a
n-oidhrí fós ann i gCarolaghna Thuaidh,
Sliocht
díobh siúd nár mharaíodh.
Díbríodh
slua eile díobh
Ón
phoblacht nua Teacsas;
Seoladh go
hÓclahóma iadsan,
Ach ní
raibh fáilte rompu óna mbráithre;
Le chéile
den chéad uair faoi cheann caoga bliana,
Tharla
cogadh cathartha fuilteach.
Ní raibh
tréimhse fhada ann,
Agus an
tsíocháin i réim ann,
Sular
thosaigh Cogadh Cathartha Mheiriceá.
Liostáil
ceathrú díobh ó Thuaidh,
An chuid
eile díobh ó Dheas, is throid.
Is fuair
bás. Bhí Óclahóma mar a bhí Cansas
roimhe.
Mar gheall
ar an bhfuath sin,
D’imigh
teifigh uathu leo go Cansas féin.
Ní raibh
beatha ná foscadh ann dóibh.
D’éag siad mar
gheall ar an ocras, is an bhfuacht.
Chaill siad
trian eile dá ndaonra,
Níos mó ná
stáit an Deiscirt ná an Tuaiscirt.
Mar gheall
ar a seasamh leis an nDeisceart,
Scriosadh
gach conradh a bhí acu;
Ní dhearna
na Stáit Aontaithe dearmad
Ar na nithe
a rinneadh ina gcoinne-sean.
Tógadh
talamh don iarnród;
Tháinig
coirpigh is na tionónta bána.
Le linn na
gcogaí Indiacha móra,
Níor throid
siad, ach rinneadh dlí
A ceapadh
mar áis dóibh,
Ach dhá
thrian dá dtalamh a thóg sé.
Chaill siad
a mbrabús ón innilt;
Dhíol siad
beagnach gach a ba leo.
Ansin,
eagróidh Limistéar Óclahóma.
Dá gcuid
talún, an chuid is mó.
Goidtear
uathu as sin amach ann;
Ní raibh
fágtha acu ach trian de chéatadán
Dá raibh
acu ag am Chosán na nDeor.
Tógadh a
rialtas féin uathu, a náisiún.
Rinneadh
saoránaigh díobh;
Rinneadh
stáit d’Óclahóma.
Tar éis an
Dara Cogadh Domhanda,
Fuair siad
aitheantas mar náisiún arís.
Ina dhiaidh
sin fuair siad airgead
As a saol
atá imithe.
Gach ceart ar cosnamh. © 2004 James Norton.