Táthar ag
maíomh le déanaí go bhfuil rúin ag teacht chun solais maidir leis an
gCríostaíocht. Tá daoine ann nach
dtuigeann gur ficsean amháin amach is amach é The DaVinci Code1. Is breá le daoine bheith ag smaoineamh go
bhfuarthas eolas nua, eolas rúnda, a thugann tuiscint nua dóibh. Sa chás seo, tuiscint nua a thugann cead a
chinn do gach éinne, mar tugann sé le fios gur bréag ón dtosach é an creideamh
Críostaí. Ní haon rud nua a leithéid seo, mar atá.
Rinne National
Geographic2 clár teilifís agus scéalta foilsithe faoi
shean-leabhar, ó ré lua na hEaglaise, ar a dtugtar Soiscéal Iúdáis. Cheapfaí ó na tuairiscí go raibh éabhlóid de
réir theoiric Darwin ar siúl, agus gur fhás an creideamh Críostaí sa dóigh
sin. Dar leo, bhí mórán léamh ar scéal
Chríost ann, ar chomh-chéim lena chéile, agus roghnaíodh ceann díobh thar na
cinn eile, i ndeireadh na
dála. Táimid chomh cliste sa lá atá
inniu ann, gur féidir linn é seo a thuiscint.
Níl an fhírinne ann, más fíor dóibh, mar insíonn an "Soiscéal"
seo scéal atá bunoscionn ón gcreideamh mar a thuigeann na gnáth-Chríostaithe
é. Ach mar a deirtear sa Bhíobla,
"níl aon ní nua ann faoi luí na gréine3."
Táimid chomh cliste
inniu, nach bhfuil gá againn tuairimí is tuairiscí na ndaoine a bhí ann fadó a
léamh níos mó, ceaptar. Is mór an trua
sin. Táimid cosúil leis an ndéagóir, a
thuigeann gach aon rud, agus níl suim dá laghad aige san eolas atá ag a
thuismitheoirí. Téann a leithéid ar strae.
Bhí duine ann fadó,
Naomh Irenaeus, a bhí ina chónaí in Lugh-dhún (Lyon), sa Ghaill. Bhí sé ina easpaig ansin. Chuala sé
Naomh Polacarp ag teagasc. Bhí sé ina
chomharba ar Naomh Phóiteanus. Ba
eiseann an chéad easpaig san áit sin é.
Dalta Pholacairp ab ea é. Cé hé Polacarp? Dalta Naoimh Eoin, Aspal Íosa.
Irenaeus, Póiteanus, agus Polacarp uile, bhí siad ina mairtírigh ar son
an chreidimh. Focal ar ‘finné’ é, ón
nGréigis, mairtíreach. Finnéithe chun
báis ab ea iad.
Duine d’athracha
na hEaglaise is ea é, Naomh Irenaeus.
Tá scríbhinn leis ann ón aois sin, agus tá stair iontaofa againn faoina
shaothar. 4 Chaomhnaigh
manaigh é i mainistir a bhunaigh manaigh ó mhainistir a bhunaigh Naomh Columba,
sa Ghaill5. Níl amhras ar
bith ag éinne gur scríobh sé féin na leabhair atá againn. Níl aon amhras ag éinne go bhfuair sé a
chreideamh go díreach ó dhara glúinn na gCríostaithe, i líne gan bhriseadh ón
Aspal Eoin, údar Shoiscéal Eoin, agus mar sin go díreach ó Íosa féin. Tá foinsí údarásacha go leor againn6
gur scríobh Eoin an Soiscéal atá againn ina ainm, agus bhí sé glactha ag na finnéithe eile san Eaglais bheo, daoine a
raibh eolas díreach faoi na scéalta agus na ráitisí Chríost atá ann. Tá na foinsí seo go léir iontaofa.
Scríobh an
tIrenaeus seo leabhar dar teidil In Éadan na nEiriceach7, ina
luann sé an Soiscéal Iúdáis seo.
Ní fhacthas é ón aois sin go dtí le déanaí, nuair a fuarthas san Éigipt
é. Leabhar a bhí ag an ndream ba mheasa
de na daoine ar a dtugtar gnóisithe is ea é, agus ba iadsan na heiricigh
a bhí i gceist ag Irenaeus.
Cé hiad na gnóisithe
seo? Sa Bhíobla, i nGníomhartha na
nAspal, luaitear duine darb ainm Síomóin8, agus ba dhraoi
é. Ceapann daoine áirithe9
gurbh eisean an chéad gnóisí é. Bhí sé
ag iarraidh cumhacht an Spioraid Naoimh a cheannach, ionas go mbeadh sé in ann
míorúiltí a dhéanamh mar a rinne na hAspail.
Ba mhaith leis míorúiltí a dhéanamh chun cumhacht a fháil. Ba mhian leis rúin a fhoghlaim. Ach ní dhéantar míorúiltí Dé chun cumhacht
phearsanta a fháil, ach chun glóir Dé a thaispeáint, as carthanacht. Agus múintear an Soiscéal go hoscailte i
gcónaí – ní raibh rúin ann le foghlaim.
Ó aois na nAspal, bhí
daoine mar sin ann. Ba mhian leo
cumhacht a fháil, agus lucht leanúna.
Ní raibh suim dá laghad acu in Íosa ná i gcreideamh na nAspal. Ach bhí mórán spéise acu sna téarmaí agus
sna hainmneacha a raibh na Críostaithe ag baint feidhm astu. Thóg siad
na téarmaí tábhachtacha agus thug siad bríonna eile ar fad dóibh. Thóg siad ainmneacha ó scríbhinn na nGiúdach,
an sean-tiomna, agus ón Soiscéal, agus chum siad a scéalta féin fúthu. Thóg siad slíoctha as a gcomhthéacs, agus
rinne siad praiseach díobh.
Dúirt siad nach ionann
Íosa agus Críost, ná Slánaitheoir, ná Mac an Duine, ná aon teidil eile dó. Dúirt siad nach bhfuil ann i nDia an
tsean-tiomna ach fo-dhia aineolach, ar a thug siad ‘Saor’ (Demiurge), agus go
raibh déithe eile ann ar a dtug siad Aoiseanna (Aeons), atá níos cumhachtaí ná
É. Agus bhí na rudaí a bhíodh siad ag
teagasc faoi rún. Dúirt siad go bhfuair
siad eolas nach raibh ag aon duine eile.
I gcás Shoiscéal Iúdáis, dúirt siad nach raibh an fíor-scéal faoi
Chríost ag na hAspail go léir, ach bhí sé ag Iúdás amháin. Agus chum siad scéalta, ag úsáid ainmneacha
Íosa agus na nAspal, agus fiú focail ón mBíobla, ach ní raibh baint ar bith ag
na scéalta seo le creideamh na gCríostaithe, a bhí beo ó na hAspail agus mar an
gcéanna gach áit a raibh sé ann10.
Cén fáth go ndearna na
gnóisí a leithéid? Dúirt siad go raibh
na daoine ag a raibh an t-eolas rúnda, dúirt siad go raibh siad sábháilte, go
raibh cumhacht ar leith acu, go raibh siad ní ba eolaí agus ní ba chumhachtaí
ná Dia na nGiúdach. Dúirt siad go raibh
Dia lochtach agus aineolach. Ní raibh A
dhlíthe ceart. Dúirt daoine áirithe
díobh11 go raibh sé i bhád
ní b’fhearr malairt na ndlíthe sin a dhéanamh.
Bhí cead acu, mar dhaoine eolacha, pé rud a b’áil leo a dhéanamh. Bhí siad in ann draíocht a dhéanamh
(cleasa). Dúirt daoine áirithe12 go raibh sé go breá gach aon rud a dhéanamh,
chun gach aon taithí a fháil. Agus
dúirt siad nach maith an saol seo, ná aon rud fisiceach
Ba mhaith le mórán
daoine an bhréag-saoirse sin. D’íoc
siad go leor airgid as an eolas rúnda.
Agus bhí cumhacht ag na múinteoirí sna seicteanna seo ar a lucht leanúna
– go háirithe na mná. Fuair siad gnéas
go minic as an eolas a roinn siad leo. 13
Cumhacht, gnéas,
airgead, cead a gcinn, agus mórtas.
Nach iad na rudaí céanna a bhíonn ag teastáil ó gach aon duine, gan
Dia? Sin an fáth go mbíonn an fonn
céanna ar naimhde an chreidimh i gcónaí.
Creideann siad go bhfuil siad i bhfad níos cliste, go bhfuil a fhios
acusan faoina bhfuil ceart agus mícheart, nach bhfuil cosc ar aon saghas gnéis,
srl.
Tugtar ‘Cáinigh’14
ar an lucht ag a raibh Soiscéal Iúdáis.
Mhaígh siad gur gaolta le hÉasau, Cáin agus lucht Shodom iad. Naimhde Dhia an tsean-tiomna, chreid na
Cáinigh gurb iad siúd na daoine eolacha iad, agus na daoine a b’fhearr. Bhí siad an-chosúil le lucht leanúna Shátain
15. Creideann siad nach Dia an
dia is cumhachtaí, agus gur féidir le daoine eolacha draíocht a dhéanamh – agus
cumhacht a fháil, srl.
Déanann The Da
Vinci Code an rud céanna mar a rinne na gnóisí. Thóg Dan Brown, údar an leabhair sin, ainmneacha ón mBíobla agus
ó shaol na gCríostaithe, agus thug sé bríonna eile dóibh, agus chum sé finscéal
atá bunoscionn ó theagasc na Críostaíochta – go díreach mar a rinneadh i Soiscéal
Iúdáis agus a leithéid. Deir an
t-údar gur ficsean atá ann16 an uair seo – ach mar sin féin, deir sé
go bhfuil sé bunaithe ar rudaí fíor17. Fíor ainmneacha, agus focail ón mBíobla, ach go díreach mar na
gnóisí, trína chéile ar fad.
Mar a cheap G. K. Chesterton*,“The first effect of not believing in God is to believe in
anything.” (Mura gcreideann duine i nDia, chreidfeadh sé in rud ar bith) 18. Mar sin, tá mórán
daoine ann a bhíonn ag lorg leithscéalta chun fáil réidh le Críost, agus
glacann siad le scéal ar bith, fiú má thugann an t-údar féin ficsin air. Bíonn dealramh ar na scéalta seo, uaireanta,
don duine aineolach. Creidtear go raibh
Darwin ceart faoin éabhlóid sa dúlra.
Cén fáth nach mbeadh sé ceart faoi chúrsaí chreidimh, mar sin? Ceaptar go bhfuil a chreideamh pearsanta ag
gach duine. Cén fáth nach ar
chomh-chéim lena chéile iad na scéalta a insíonn gach duine, go háirithe nuair
a thugtar ‘misteach’ ar an duine? 19 Má tá duine i ndáiríre faoin bhfírinne, agus ionraic, tá na
foinsí ann chun an stair a thuiscint.
Tá easaontas san Eaglais sa lá atá inniu
ann. Ní raibh sé amhlaidh sa dara
haois, ach amháin faoi mhionrudaí, mar an féilire, agus mionlach a chuaigh ar
strae in éadan easpaig na hEaglaise20 agus an Róimh21. Dúirt Íosa “Labhair
mé go poiblí leis an saol. Rinne mé teagasc i gcónaí i láthair sionagóige agus
sa Teampall, mar a dtagann na Giúdaigh uile le chéile, agus ní dúirt mé aon ní
faoi rún.” 21 Tá an
fhírinne ar fáil go hoscailte. Níl ach
an t-aon Soiscéal amháin ann 23.
Fiú mura gcreideann duine in Íosa mar Dhia, níl aon amhras faoina
theagasc, faoi na hAspail, agus na glúin Críostaithe go díreach ina dhiaidh.
Glacann beagnach gach Críostaí le Cré na nAspal
a deir go ndearna Dia Neamh agus Talamh24. Rinneadh an Chré, gach leagan di, chun an creideamh a shoiléiriú,
mar fhreagraí údarásacha do na heiricigh – daoine mar na gnóisí, a bhí ag brú
soiscéal eile ar na Críostaithe. Tá
siad ann chun an creideamh mar a fuarthas ó na hAspal é a mhíniú agus a
chinntiú don Eaglais, ionas nach mbeadh amhras ná buairt ar éinne mar gheall ar
aon teagasc bréagach. Glacann
Caitlicigh agus go leor Críostaithe eile leis an gCré Nicé,25 an leagan níos cuimsithí den Chré a rinneadh níos déanaí, a
deir go ndearna Dia gach rud so-fheicthe agus do-fheicthe. Is leor sin mar fhreagra do gach gnóisí.
Tagann ár gcreideamh aníos ó Íosa
tríd na hAspail. Sin an creideamh –
glac nó ná glac. Níl aon Soiscéal eile
ann.
1 The DaVinci Code by Dan Brown, Doubleday, 2003
2 The Judas Gospel, Andrew Cockburn, National Geographic, May 2006.
3 Cóheilit 1:9. Gach sliocht as An
Bíobla Naofa, Pádraig Ó Fiannachta, eagarthóir, Maigh Nuad.
4 Against the Heresies/Saint Irenaeus of Lyons, Book 1. Dominic J. Unger agus John J. Dillon,
aistritheoirí. Paulist Press,
1992. l. 2-3 #4-5, l. 116-117 nóta
12.
5 Ibid., l.12 #37.
6 The Catholic Encyclopedia, http://www.newadvent.org/cathen/index.html: The Gospel of Saint John.
7 Against the Heresies (Book 1), op. sit., l. 2 #4.
8 Gníomhartha na
nAspal, 8:9-24
9 Against the Heresies (Book 1), op. sit. Caibidil 23, agus nóta 1, l. 227-9.
10 Ibid. Caibidil 10. Freisin, Leabhar III, c.3. Freisin: The Compact History of the Catholic Church, Alan Schreck, Servant Books, 1982, l. 15-20.
11 Ibid. Caibidil 27.
12 Ibid. Caibidil 25 #4-5, Caibidil 31 # 2.
13 Ibid. l. 57-8, c.13 #5, l.268, nóta
65.
14 Ibid. l.102-103.
15 http://www.paganlibrary.com/introductory/introduction_satanism.php,
mar shampla.
16 http://www.danbrown.com/novels/davinci_code/faqs.html
– The Official Website of #1 National Bestselling Author Dan Brown, FAQs, How
Much of This Novel is True?
17 Ibid., agus faoin ‘Fact Page.’
18 Ceaptar go ndúirt G. K. Chesterton, é seo, ach tá sé amhrasach. http://www.chesterton.org/qmeister2/any-everything.htm
19 National Geographic, op. sit., tráchtanna Marvin Meyer, l 87-88.
20 The Catholic Encyclopedia, http://www.newadvent.org/cathen/08130b.htm, Irenaeus.
21 The Catholic Encyclopedia, http://www.newadvent.org/fathers/0103304.htm - Against the Heresies leabhar 3, caibidil 3
agus caibidil 4.
22 Eoin 18:20
23 Galataigh 1:8, “Mar, má dhéanaimidne féin nó
aingeal ó neamh dea-scéal a fhógairt daoibh a bheadh bunoscionn leis an
dea-scéal atá fógartha againn, go raibh mallacht Dé air.” agus II
Corantaigh 11, mar shampla.
24 The Creed, Bernard L.
Marthaler, Twenty-Third Publications, 1987.
l. 52-55 (faoi Irenaeus). Mura
glacann, glacann siad leis an mBíobla a deir an rud céanna: “I dtús báire
chruthaigh Dia neamh agus talamh.” Geineasas 1:1.
25 Ibid.
l. 19-20 (faoin gCré Nicé).